KỶ NIỆM NGÀY GIỖ

denHungTheo phong tục tập quán của người Việt Nam, ngày cúng Giỗ trở thành một nghi thức để tưởng nhớ những người đã qua đời, là tín ngưỡng phổ biến của người Việt bắt nguồn từ niềm tin linh hồn người qua đời dù thể xác trở thành cát bụi, nhưng phần hồn còn tồn tại chuyển sang một thế giới khác vẫn còn ảnh hưởng tới cuộc sống của con cháu. Thờ cúng tổ tiên là bản sắc văn hóa nổi bậc của dân tộc Việt Nam.

Trong gia đình người Việt bất cứ ở đâu, theo tôn giáo nào không thể thiếu bàn thờ tổ tiên, ông, bà, cha, mẹ được đặt ở nơi trang trọng nhất. Ngày Giỗ phải theo Âm lịch đúng vào ngày mất của người được thờ cúng. Không ai giỗ cha mẹ trước cả tháng, bởi ý nghĩa của giỗ là để nhắc nhở con cháu nhớ những người đã qua đời là ông bà cha mẹ người trong gia đình, dòng họ. Cúng giỗ là nền tảng đạo lý, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ. Tấm lòng thành kính của con cháu phải nhớ ngày người mất để làm giỗ, anh, chị em con cháu nội ngoại về tưởng nhớ ông bà, để mối quan hệ gia đình càng đậm đà, gắn bó hơn. Ông bà, cha mẹ dù qua đời nhưng linh hồn vẫn luôn hiện diện bên chúng ta và ngược lại trong tâm tưởng của con cháu ông bà không vắng bóng trong gia đình dù thể xác đã về bên kia thế giới. Làm giỗ lớn hay nhỏ tùy thuộc vào hoàn cảnh kinh tế gia đình, bà con, bạn bè thân thuộc cũng được mời đến dùng bữa gọi là ăn giỗ.

Theo phong tục, tập quán qua nhiều đời người con trai trưởng được thừa hưởng của hương hỏa là vườn, ruộng có hoa lợi dùng vào việc thờ cúng ông bà tổ tiên để lưu truyền nòi giống mãi mãi, sự tế tự tổ tiên là duy trì chủng tộc. Của hương hỏa không được bán, luật cũng không cho phép sai áp hay tịch biên của hương hỏa bất cứ vì lẽ gì. Của hương hỏa (ruộng, vườn) để lại từ đời này sang đời kia, ruộng có hoa lợi để làm giỗ gọi là ruộng kỵ tức ruộng giỗ. Theo đạo lý uống nước nhớ nguồn, con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với các bậc sinh thành, lúc họ chết cũng như khi còn sống, tránh trường hợp „sống không cho ăn, chết làm văn tế ruồi“ con cháu phải thể hiện trách nhiệm liên tục và lâu dài đối với tổ tiên bởi vậy ca dao từng nhắn nhũ:

Uống nước nhớ nguồn

Chim có tổ, người có tông

hay

Cây có gốc mới nở cành xanh ngọn

Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu

Người ta nguồn gốc từ đâu?

Có cha mẹ rồi sau có mình.

Ý nghiã các ngày Giỗ:

 Giỗ Đầu gọi là „Tiểu Tường“ là ngày giỗ đầu tiên sau ngày người mất đúng một năm, còn trong thời kỳ để tang, là ngày giỗ vẫn còn buồn nhớ thương người đã qua đời..

Giỗ Hết gọi là „Đại Tường“, là ngày giỗ sau ngày người mất hai năm, vẫn nằm trong thời kỳ tang.

Giỗ Thường còn gọi là ngày „Cát Kỵ“, là ngày giỗ sau ngày người mất từ ba năm trở đi. Cát kỵ nghĩa là „Giỗ lành“. Trong lễ giỗ này, con cháu chỉ mặc đồ thường phục, không còn cảnh bi ai, sầu thảm, là dịp để con cháu sum họp và tưởng nhớ người đã khuất .

Ngày giỗ thường được duy trì đến năm đời. Đến sau năm đời, vong linh người quá cố được siêu thoát, nên không cần thiết phải cúng giỗ nữa mà nạp chung vào Kỳ Xuân Tế. Nhưng quan trọng hơn là con cháu còn nhớ đến tổ tiên, cúng giỗ không nhất thiết phải linh đình hay quá cầu kỳ nhưng phải thể hiện lòng thành kính. Theo truyền thống ý nghiã của các ngày giỗ:

Ngày Cáo Giỗ còn được gọi là „Tiên Thường“ là ngày giỗ trước một ngày người quá cố qua đời

Ngày Chính Giỗ còn được gọi là „Chính Kỵ“ là ngày mất của người được giỗ. Nếu vận dụng đúng phong tục cổ truyền phổ biến trong cả nước thì trước ngày chết (lễ tiên thường) phải cúng chiều, cúng đúng ngày chết (lễ chính kỵ) phải cúng buổi sáng.

Hàng ngàn năm người Việt vẫn ý thức việc thờ cúng tổ tiên là ghi nhớ nguồn gốc, bản sắc văn hóa riêng, Đạo Thiên Chúa Giáo du nhập vào Việt Nam, họ không thừa nhận sự sùng bái tổ tiên, đã làm trái với luân lý và văn hóa bản xứ, nhưng theo nhà truyền giáo Bá Đa Lộc việc thờ cúng tổ tiên phải được coi như việc tỏ tình kính mến đối với người đã khuất nhưng.

“Giáo luật Thiên chúa thời đó ngăn cấm tín đồ thờ cúng tổ tiên. ngày kỵ giỗ tưởng nhớ ông bà, hay làm tang lễ cho thân nhân Giáo dân chỉ xin lễ tại nhà thờ, không được làm lễ tại nhà? Việc thờ cúng tổ tiên là nền tảng truyền thống tình thần xã hội của triều đình Việt nam. Nên không thể tránh được những mâu thuẩn.”
Sau 400 năm cuộc cách mạng từ Vaticano II là sự canh tân của Đức giáo hoàng Gioan XXII năm 1958 ngài tuyên bố: „Chúng ta phải hiệp thông với nhau và chúng ta hãy chấm dứt mọi bất hòa…. Tôi muốn mở lớn các cửa sổ Giáo hội cho chúng ta nhìn ra được và công chúng nhìn vào được“. Bởi vậy Giáo Hội phải thay đổi cách truyền bá Phúc âm phù hợp với dân tộc tính của các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam.

”Kể từ đầu thập niên 60 Công Đồng Vaticano II Giáo hội Thiên chúa giáo La mã (Roma) có những thay đổi để phù hợp với văn hóa các nước trên thế giới. Riêng tại Việt nam giáo dân có thể thiết lập bàn thờ và tổ chức cúng kỵ ông bà cha mẹ tại nhà.”

Giỗ Tổ Hùng Vương trở thành ngày Giỗ trọng đại của cả dân tộc, dù ở phương trời nào, người Việt Nam phải nhớ ngày giỗ Tổ, hướng về vùng đất cội nguồn. Điạ danh xã Hy Cương – Lâm Thao – Phú Thọ, nơi nầy chính là điểm hội tụ văn hóa tâm linh của dân tộc Việt Nam. Theo truyền thống đền Hùng Vương là nơi tưởng nhớ, tôn vinh công lao các Vua Hùng, là biểu tượng của khối đại đoàn kết dân tộc Việt Nam. Ngày 10 tháng 3 Âm lịch hàng năm là ngày Giỗ Tổ chung của cả nước, không ai có quyền thay đổi ngày Giỗ theo truyền thống từ xưa đến nay.  Năm 2013 giỗ tổ Hùng Vương vào thứ Sáu tháng 4 Dương lịch, trường hợp Cộng Đồng Người Việt hải ngoại không thể Giỗ đúng ngày có thể tổ chức vào cuối tuần.

Người Việt luôn ý thức cội nguồn dân tộc, để con cháu dòng máu Lạc Hồng, dù ở phương trời nào cũng phải nhớ ngày Giỗ Tổ đúng ngày để duy trì văn hóa phong tục, ca dao lưu truyền trong dân gian.

Dù ai buôn bán nơi đâu,

Nhớ ngày Giỗ Tổ rủ nhau ta về.

Dầu ai buôn bán trăm nghề,

Tháng ba, tế Tổ ta về cho đông.

Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày Giỗ Tổ mồng mười tháng ba

Khắp miền truyền mãi câu ca

Nước non vẫn nước non nhà ngàn năm.

Ai về Phú Thọ cùng ta,
Vui ngày Giỗ Tổ tháng ba mồng mười.

Lịch ghi những ngày lễ trong năm, vậy chúng ta phải tôn trọng làm cho đúng, hoặc trể vài ngày vào ngày thứ bảy, chủ nhật để những người đi làm việc có thể  tham dự.

Chúng ta không thể quên TẾT năm Ất Sửu 1985 CSVN tổ chức TẾT trước một tháng, đi ngược lại quy luật thiên nhiên, gây trở ngại và thiệt hại lớn lao cho đời sống nông nghiệp Việt Nam. Chỉ có chế độ cộng sản đổi lịch, bóp méo lịch sử, phi văn hóa, đi ngược lại quyền lợi của dân tộc Việt Nam.

Lịch các ngày lễ trong năm http://bit.ly/VMwzAe

Nguyễn Quý Đại   04.3.2013

Tài liệu tham khảo

Việt Nam văn hoá sử cương Đào Duy Anh

Đất lề Quê thói phong tục Việt Nam (nhất thanh Vũ văn Khiếu)

Hình trên Internet

Bài đọc thêm

Thông cáo của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam làm tại Đà Lạt, ngày 14 tháng 6 năm 1965 xin Tòa Thánh áp dụng huấn thị Plane compertum est (8-12-1939) về việc tôn kính tổ tiên đã được Bộ Truyền giáo chấp thuận Ngày 20-10-1964 :

 Thể thức áp dụng Huấn thị Plane compertum est:

1) Nhiều hành vi cử chỉ xưa kia tại Việt Nam, có tính cách tôn giáo, nhưng nay vì sự tiếp xúc với bên ngoài và vì tâm tình, tập quán đã thay đổi nhiều, nên chỉ còn là những phương cách biểu lộ lòng hiếu thảo tôn kính đối với tổ tiên và các bậc anh hùng liệt sĩ. Những cử chỉ, thái độ, nghi lễ có tính cách thế tục, lịch sự và xã giao đó, Giáo Hội Công Giáo chẳng những không ngăn cấm mà còn mong muốn và khuyến khích cho nó được diễn tả bằng những cử chỉ riêng biệt của mỗi nước, mỗi xứ và tùy theo trường hợp.

Vì thế, những cử chỉ, thái độ và nghi lễ tự nó hoặc do hoàn cảnh, có một ý nghĩa thế tục rõ ràng là để tỏ tinh thần ái quốc, lòng hiếu thảo, tôn kính hoặc tưởng niệm tổ tiên và các bậc anh hùng liệt sĩ (như treo ảnh, hình, dựng tượng, nghiêng mình bái kính, trưng hoa đèn, tổ chức ngày kỵ, giỗ…) thì được thi hành và tham dự cách chủ động.

2) Trái lại, vì có nhiệm vụ bảo vệ đức tin Công Giáo được tinh tuyền, Giáo Hội không thể chấp nhận cho người giáo hữu có những hành vi cử chỉ, hoặc tự nó, hoặc do hoàn cảnh có tính cách tôn giáo trái với giáo lý mình dạy.

Vì thế, các việc làm có tính cách tôn giáo không phù hợp với giáo lý Công Giáo (như bất cứ lễ nghi nào biểu lộ lòng phục tùng và sự lệ thuộc của mình đối với một thụ tạo nào như là đối với Thiên Chúa), hay những việc dị đoan rõ rệt (như đốt vàng mã), hoặc cử hành ở những nơi dành riêng cho việc tế tự… thì giáo hữu không được thi hành và tham dự. Trong trường hợp bất đắc dĩ, chỉ được hiện diện một cách thụ động như đã ấn định trong giáo luật, khoản 1258 (GL 1917).

Một văn kiện nữa là thông cáo của Hàng Giám Mục Việt Nam sau Đại Hội toàn quốc kỳ VII về Truyền Bá Phúc Âm toàn quốc đã diễn ra tại Nha Trang từ ngày 12 đến 14 tháng 11 năm 1974 cụ thể hoá hơn nữa những gì được thực hiện phù hợp với tinh thần hội nhập văn hoá của quê hương, đất nước. Kết thúc khóa họp, 7 giám mục tham dự ra thông cáo về “Lễ Nghi Tôn Kính Ông Bà Tổ Tiên.” Các giám mục chấp thuận và cho thi hành quyết nghị của Ủy Ban Giám Mục về Truyền Bá Phúc Âm ngày 19 tháng 4 năm 1972.

Thông cáo giải thích thêm 6 điểm của quyết nghị 1972:

1. Bàn thờ gia tiên để kính nhớ Ông Bà Tổ tiên được đặt dưới bàn thờ Chúa trong gia đình, miễn là trên bàn thờ không bày biện điều gì mê tín dị đoan, như hồn bạch.

2. Việc đốt nhang hương, đèn nến trên bàn thờ gia tiên và vái lạy trước bàn thờ, giường thờ Tổ tiên, là những cử chỉ thái độ hiếu thảo tôn kính, được phép làm.

3. Ngày giỗ cũng là ngày “kỵ nhật” được “cúng giỗ” trong gia đình theo phong tục địa phương miễn là loại bỏ những gì là dị đoan mê tín, như đốt vàng mã, và giảm thiểu cùng canh cải những lễ vật biểu dương đúng ý nghĩa thành kính biết ơn Ông Bà, như dâng hoa trái, hương đèn.

4. Trong hôn lễ, dâu rể được làm “Lễ Tổ, Lễ Gia Tiên” trước bàn thờ, giường thờ Tổ tiên, vì đó là nghi lễ tỏ lòng biết ơn, hiếu kính trình diện với Ông Bà.

5. Trong tang lễ được vái lạy trước thi hài người quá cố, đốt hương vái theo phong tục địa phương để tỏ lòng cung kính người đã khuất cũng như Giáo Hội cho đốt nến, xông hương nghiêng mình trước thi hài người quá cố.

6. Ðược tham dự nghi lễ tôn kính vị thành hoàng quen gọi là phúc thần tại đình làng, để tỏ lòng cung kính biết ơn những vị mà theo lịch sử đã có công với dân tộc hoặc là ân nhân của dân làng, chứ không phải là mê tín như đối với các “yêu thần, tà thần”

 

Advertisements

One thought on “KỶ NIỆM NGÀY GIỖ

  1. Quang thoi gian vao khoang 50 nam truoc / neu tren dat nuoc Viet nam ta co duoc nhung bai bao nhu the nay thi hom nay dat nuoc ta con khong chem Cha vo khong giet chong va con chau da kinh yeu cha Me va nguoi lon tuoi /
    Hoi do ho day chung toi khac ;cac tu ngu nhu la MY DAN /me tin /khong co Troi dat //Khong co thanh than / khong co ma quy va nhat la khong co LINH HON / nhung nguoi noi len nhung tu ngu tren la nhung ke ME TIN //Luoi lao dong /Dau doc nhan dan bang cach dem ton giao ra de du ngu an mat y chi / thanh nien yeu hen khong y chi chien dau/nguoi dan me tin di doan khong lao dong canh tan dat nuoc //// nhung chua chien / dinh den /nhieu noi bi dap pha cac thay tu va ni co bi dua di lao dong cai tao /dua di Cong truong Dai thuy nong BAC HUNG HAI de dao kinh ///Nen nguoi chu tich nuoc Viet nam dan chu cong hoa thoi bay gio da co 2 cau tho noi ve su chien thang cua hanh dong nay nhu sau //VIET NAM ANH DUNG TUYET VOI ?? DANG TAY TAY BAI CHONG TROI TROI THUA ///That .mot lopnguoi chung toi da khong biet gi la ton giao va khong biet tho cung Ong ba to tien la cai gi ca /va chung toi chi biet tho dang thoi / va tat ca moi quan nhan cong can trong ly lich ve phan ton giao Ghi la khong ///Sau 39 nam chiem mien nam cung da khong lam cho nguoi VN ngoc dua len duoc /nay gio cho moc tui nguoi ngoai quoc Goc VN nen dang bay ra nhieu tro Ngoan muc de du VK ve nuoc ;;Dam gio nay /Cung te kia / lap hoi noi nay lap hoi noi khacde moi USD tu nhung nguoi VN hai ngoai / vi phan nhieu nguoi VN bo nuoc ra di du da lau nhung ho khong quen que cha dat to ma cs da nam duoc diem yeu nay ma to chuc le hoi khap noi va tren ca nuoc de moi USD tu VIET KIEU ??? that la mot viec lam bi oi ///

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s